Şişmanlık salgın hastalık gibi

Şişmanlık salgın hastalık gibi

Aşırı şişmanlık, kalp damar, diyabet, yüksek tansiyon gibi birçok sağlık problemine davetiye çıkarıyor…

İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ziya Mocam konuyla ilgili merak edilen sorulara cevap verdi...

SORU: 15 yaşında bir oğlum var. Yaşıtlarına göre çok kilolu. Beslenmesine dikkat ediyorum. Kilo almasının başlıca nedenleri nelerdir? E. K.

CEVAP: Şişmanlığın giderek salgın halini almasının altında, kolay yaşam biçimi nedeniyle hareket azalması, fazla kalori alımı ve fast-food türü yeme alışkanlıklarının artması önemli rol oynar. Erişkin yaşlarda kilo almaya veya şişmanlığa neden olan başlıca faktörler hareketsizlik ve aşırı beslenmedir. Bunun dışında yaşın ilerlemesiyle de kilo almaya başlarız. Türkiye’de de çocukluk çağındaki şişmanlık hızla artmaktadır. Bazen de hormonel bozukluklar şişmanlığa neden olabilir.

SORU: 35 yaşındayım. Fazla kilolarımdan oldukça şikayetçiyim. Annem de çok şişman. Acaba, şişmanlığın ortaya çıkmasında genetik nedenler var mı? N. H.

CEVAP: Şişmanlığın aileyle ilintili olduğu yıllardır bilinen bir gerçektir. Anne ve babası şişman olan kişilerin çocuklarında şişmanlık daha sık görülür. Şişmanlığın oluşumunda kalıtımın yüzde 35–60 oranında rol oynadığı artık bilinmektedir. Anne ve babamızdan aldığımız genetik yük kilo alımının önemli bir nedenidir. Anne ve babanın şişman olması veya şeker hastası bir anneden doğmak da kilo alma açısından risk anlamına gelir. Anne ve babası aşırı kilolu çocukların yüzde 80’inde, anne ve babasından birisi aşırı kilolu olanların yüzde 40’ında, anne ve babası normal kilolu olanların ise yüzde 10’unda erişkin döneminde şişmanlama riski vardır. 

SORU: İki oğlum var. İkisi de aşırı şekilde kilolu. Çocuklarda şişmanlığa neden olan faktörler nelerdir? Bahri T.

CEVAP: Çocuklarda şişmanlığın bu denli hızlı artmasında öncelikle çevre faktörlerindeki değişiklikler sorumludur. Hareketsiz bir yaşam biçiminin egemen olması, televizyon ve bilgisayar önünde fazla vakit geçirme,  karbonhidratlar ve yağlı gıdalarla aşırı beslenme, çocukların okullarda dar bir çevrede kalmaları, oyun ve egzersiz yapamamaları; televizyonlarda yapılan gıda, şeker ve çikolata reklâmları bu artışta başlıca etkenlerdir. Günde iki saatten fazla televizyon seyreden çocukların yüzde 52’sinde aşırı kilo ve yüzde 28’inde şişmanlık saptanmıştır. Benim 359 yetişkin ile yaptığım çalışmalarda normalden fazla kilolu bireylerin yüzde 68.2’si 4 saat ve üzerinde TV seyrederken 8 saat ten fazla seyredenlerin yüzde 91.5’i obez ve
morbid obez (aşırı şişman) gurubunu oluşturmaktadır.

SORU: Kendimin kilo sorunu olmamasına rağmen çocuklarım aşırı sayılacak derece kilolu. Çocuklarımın kilo almaması için ne yapmalıyım? Ayten T.

CEVAP: Hem ailede hem de okulda yapılacak şeylerle çocukların kilo alımı engellenebilir. Bunlar şöyle sıralayabilirim… Okullarda çocuklara oyun ve jimnastik alanları sağlanmalıdır. Bebekleri anne sütüyle beslemeye özen göstermelidir. (Obeziteyi yüzde15-25 azaltır) Anne ile baba sağlıklı beslenmeyi öğrenmeli ve evde uygulamalıdır. Böylece çocuklar sağlıklı beslenmeyi öğrenirler. Çocuklara abur-cubur yememeleri, acıktığı zaman yemesi ve yavaş yemesi öğretilmelidir. Çocuğun aile ile birlikte yemek yemesi sağlanmalıdır. Kahvaltı mutlaka yapılmalıdır. Aile, günlük beslenmede yağ ve karbonhidrat miktarını azaltmalıdır. Çocuk bir başarı kazandığında, ödül olarak şeker, çikolata gibi kalorisi yüksek gıdalar verilmemelidir.
Çocuğu cezalandırırken besin alımını kesmek veya besinleri yasaklamamak gerekir. Çocuklara çok su içmesi öğretilmelidir.